Hooikoorts is een allergische reactie op stuifmeel (pollen) van bomen, grassen en kruiden. Veel mensen hebben er last van, vooral in het voorjaar en de zomer. Gelukkig valt er veel aan te doen.
Wat gebeurt er bij hooikoorts?
Bij hooikoorts, medisch allergische rhinitis genoemd, reageert het afweersysteem op stuifmeel dat via de lucht wordt ingeademd. Het lichaam maakt histamine aan, wat leidt tot de bekende klachten. De naam is misleidend: hooi speelt geen rol en er is geen sprake van koorts. Welke periode het zwaarst is, hangt af van waar je allergisch voor bent — boompollen komen vroeg in het jaar vrij, graspollen later in het voorjaar en de zomer. Het Longfonds geeft betrouwbare Nederlandstalige voorlichting over hooikoorts en de luchtwegen.
Symptomen
Typische klachten zijn niezen, een loopneus of verstopte neus, jeukende en tranende ogen en soms een kriebelende keel. Bij een deel van de mensen verergert hooikoorts ook astmatische klachten, zoals benauwdheid of hoesten. De symptomen lijken op die van een verkoudheid, maar houden langer aan en komen terug zodra de pollenconcentratie stijgt, bijvoorbeeld op droge, winderige dagen. Juist jeukende, tranende ogen wijzen richting hooikoorts en minder richting een gewone verkoudheid.
Jeukende, tranende ogen en wekenlang aanhoudend niezen wijzen op hooikoorts. Een verkoudheid gaat meestal binnen een week over, veroorzaakt zelden jeuk aan de ogen en gaat vaker gepaard met koorts of algehele malaise.
De pollenkalender gebruiken
Omdat hooikoorts seizoensgebonden is, helpt het om te weten wanneer “jouw” pollen vrijkomen. Een pollenkalender of pollenradar geeft per periode aan welke soorten in de lucht zitten en hoe hoog de concentratie is. Zo kun je je medicatie op tijd starten — bij voorkeur vóórdat de klachten losbarsten — en activiteiten in de buitenlucht plannen op dagen met minder pollen. Na een regenbui is de lucht vaak schoner, terwijl warme, droge en winderige dagen juist zwaar zijn.
Behandeling en preventie
De basisbehandeling bestaat uit antihistaminen in de vorm van tabletten, en bij neusklachten een neusspray met corticosteroïden. Voor de ogen bestaan speciale oogdruppels. Daarnaast helpt het om blootstelling te beperken: houd op pollenrijke dagen ramen gesloten, spoel ’s avonds je haar en draag buiten een zonnebril. Bij hardnekkige klachten kan een arts immunotherapie overwegen, waarbij het lichaam over langere tijd geleidelijk minder gevoelig wordt gemaakt voor het betreffende pollen. Voor persoonlijk advies is de huisarts het aanspreekpunt; algemene uitleg staat ook op Thuisarts.nl.
Hooikoorts en het dagelijks leven
Voor de meeste mensen zijn de klachten met de juiste aanpak goed te beheersen, al kan een zwaar pollenseizoen vermoeiend zijn en de concentratie beïnvloeden. Wie merkt dat standaardmedicatie onvoldoende helpt, of dat de klachten doorschieten naar de luchtwegen, doet er goed aan dit met de huisarts te bespreken. Met een combinatie van tijdige medicatie, polleninformatie en praktische maatregelen blijft hooikoorts voor de meeste mensen een hanteerbaar, zij het lastig, seizoensverschijnsel.
Welke pollen wanneer?
Het hooikoortsseizoen is eigenlijk een opeenvolging van seizoenen. Bomen komen als eerste: hazelaar en els kunnen al in de late winter stuiven, gevolgd door berk — een beruchte veroorzaker — rond april. Grassen vormen de grootste groep gevoelige mensen en pieken van ongeveer mei tot in juli. Kruiden sluiten de rij: bijvoet en, in toenemende mate, ambrosia (een oprukkende exoot) geven tot in de nazomer klachten. Wie weet voor welke groep hij gevoelig is, weet daarmee ook welke maanden zwaar worden. Kruisreacties komen daarbij voor: iemand met een berkenpollenallergie kan bijvoorbeeld ook jeuk in de mond krijgen van rauwe appel of hazelnoot, doordat de eiwitten op elkaar lijken.
Praktische maatregelen in en om huis
Naast medicatie beperkt een aantal gewoonten de blootstelling merkbaar. Ventileer en lucht bij voorkeur vroeg in de ochtend of na een regenbui, wanneer er minder pollen in de lucht zitten, en houd ramen dicht op droge, winderige dagen. Droog was niet buiten, want pollen hechten aan textiel. Was ’s avonds je haar en verschoon regelmatig het kussensloop, zodat je niet de hele nacht stuifmeel inademt. In de auto helpt een pollenfilter, en buiten houdt een goed sluitende zonnebril de ogen relatief beschermd. Deze maatregelen genezen de allergie niet, maar verlagen de dagelijkse pollendosis en daarmee de klachten.
