De huid is vaak de eerste plek waar een allergie zich laat zien. Maar niet elke rode plek is een allergische reactie. Zo herken je de signalen en weet je wanneer je actie moet ondernemen.
Hoe een allergische huidreactie eruitziet
Allergische reacties op de huid komen in enkele herkenbare vormen voor. Netelroos (galbulten) bestaat uit jeukende, verheven bultjes die vaak snel opkomen en weer verdwijnen. Contacteczeem ontstaat op de plek waar de huid iets aanraakte waar je allergisch voor bent, zoals nikkel, en geeft roodheid, jeuk en schilfering. Zwelling van bijvoorbeeld lippen of oogleden (angio-oedeem) kan optreden bij een sterkere reactie. Algemene uitleg over deze huidklachten staat bij Thuisarts.nl.
Allergie of iets anders?
Niet elke huiduitslag is allergisch. Ook infecties, prikkelende stoffen (irritatie), warmte, zon of stress kunnen de huid rood en jeukend maken. Een aanwijzing voor een allergie is dat de klachten terugkeren na contact met een bepaalde stof of na het eten van een bepaald voedingsmiddel, en dat ze op dezelfde manier verlopen. Een dagboek waarin je noteert wanneer klachten optreden en wat je daarvoor deed, at of aanraakte, helpt om een patroon te ontdekken en de trigger te vinden.
Gaat huiduitslag samen met benauwdheid, een dichtgeknepen keel, zwelling van het gezicht of de tong, of duizeligheid, dan kan sprake zijn van een ernstige allergische reactie (anafylaxie). Bel in dat geval direct 112 en wacht niet af.
Directe en vertraagde reacties
Het tijdstip waarop de huid reageert, zegt iets over het type reactie. Netelroos en reacties op voedsel of een insectensteek komen vaak binnen minuten tot een uur op. Contacteczeem, zoals bij een metaal- of cosmetica-allergie, is een vertraagd type: de uitslag verschijnt pas uren tot een dag na het contact. Dat verschil maakt het soms lastig de oorzaak te achterhalen, en is precies de reden waarom een arts bij contactallergie een plakproef gebruikt in plaats van een gewone priktest.
Wat je eraan kunt doen
Bij milde klachten helpt het om de oorzaak te vermijden en de huid te verkoelen en te verzorgen met een neutrale, verzachtende crème. Antihistaminen verminderen jeuk en netelroos. Krab zo min mogelijk, want dat beschadigt de huid en verergert de klachten. Blijven de klachten terugkomen of is de oorzaak onduidelijk, dan kan een arts met een test — een huidpriktest bij directe reacties of een plakproef bij contactallergie — uitzoeken waar je op reageert. Zie ook ons overzicht van voedselallergieën.
Voorkomen en verzorgen
Wie weet waar hij op reageert, kan gericht vermijden: een bepaald metaal, een geurstof in cosmetica, een wasmiddel of een voedingsmiddel. Een goede, regelmatige huidverzorging houdt de beschermende barrière van de huid intact, waardoor die minder snel op prikkels reageert. Bij terugkerende of hardnekkige klachten is een dermatoloog de aangewezen specialist om de oorzaak te achterhalen en een passende behandeling voor te stellen.
Veelvoorkomende uitlokkers
De huid reageert op uiteenlopende stoffen, en welke dat zijn verschilt per type reactie. Bij contacteczeem staan metalen bovenaan — nikkel is de bekendste — gevolgd door geurstoffen en conserveermiddelen in cosmetica, rubber (latexhandschoenen), haarverf en sommige planten. Bij netelroos en snelle reacties gaat het vaker om voedingsmiddelen (noten, schaaldieren, ei, koemelk), geneesmiddelen of een insectensteek. Wasmiddel- en zeepresten kunnen de huid prikkelen zonder dat er een echte allergie in het spel is. Omdat dezelfde stof bij de ene persoon wel en bij de andere geen klachten geeft, is het opsporen van de eigen trigger — met een dagboek en zo nodig een test — belangrijker dan een algemene lijst.
Verschil met andere huidaandoeningen
Een allergische reactie wordt geregeld verward met huidaandoeningen die er op lijken maar een andere oorzaak hebben. Constitutioneel eczeem (atopisch eczeem) is een chronische, vaak erfelijke aandoening met droge, jeukende plekken, met name in de elleboog- en knieholtes; het is geen reactie op één aanwijsbare stof. Psoriasis geeft juist scherp begrensde, schilferende plekken. Een schimmelinfectie breidt zich langzaam ringvormig uit. En rosacea zorgt voor aanhoudende roodheid in het gezicht. Deze aandoeningen reageren niet op het vermijden van een allergeen en vragen een eigen behandeling, wat nog eens onderstreept waarom een juiste diagnose door huisarts of dermatoloog verstandig is.
