Het Vrijheidsbeeld in de haven van New York is een van de bekendste monumenten ter wereld. Achter het vertrouwde silhouet schuilt een rijke geschiedenis en een boodschap van vrijheid en verwelkoming.
Een geschenk uit Frankrijk
Het Vrijheidsbeeld — officieel “Liberty Enlightening the World” — was een geschenk van Frankrijk aan de Verenigde Staten, ingehuldigd in 1886. Het herdacht de vriendschap tussen beide landen en de gedeelde idealen van vrijheid, rond het eeuwfeest van de Amerikaanse onafhankelijkheid. Het beeld werd in Frankrijk ontworpen en vervaardigd, in delen verscheept en op een eiland in de haven van New York opgebouwd op een monumentale sokkel, betaald door Amerikaanse donaties. Meer historische achtergrond bij monumenten als dit biedt het geschiedenisplatform IsGeschiedenis.
De makers
Het beeld werd ontworpen door de Franse beeldhouwer Frédéric Auguste Bartholdi. Het inwendige, dragende skelet — nodig om de dunne koperen huid overeind te houden in de wind — werd geconstrueerd door Gustave Eiffel, dezelfde ingenieur die later de naar hem genoemde toren in Parijs bouwde. Die combinatie van beeldhouwkunst en ingenieurskunst maakte het destijds tot een technisch huzarenstukje: een kolossaal beeld dat licht genoeg was om te verschepen en sterk genoeg om eeuwen te doorstaan.
Het beeld is bekleed met dunne koperen platen. Oorspronkelijk had het de bruinige kleur van koper; door de jaren heen vormde zich een groene beschermlaag (patina) door reactie met de lucht, die het beeld zijn huidige kenmerkende kleur geeft.
Symboliek
Elk onderdeel draagt betekenis. De vrouwenfiguur stelt Libertas voor, de Romeinse godin van de vrijheid. In haar rechterhand houdt ze een fakkel die de wereld verlicht; in haar linker een tafel met de datum van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring. Aan haar voeten liggen gebroken ketenen, symbool voor de bevrijding van onderdrukking. De zeven stralen van haar kroon verwijzen naar de zeven zeeën en werelddelen, een teken dat de vrijheid zich naar de hele wereld richt.
Een baken voor nieuwkomers
Voor de miljoenen immigranten die in de late negentiende en vroege twintigste eeuw per schip aankwamen — velen via het nabijgelegen Ellis Island — was het Vrijheidsbeeld het eerste wat ze van hun nieuwe land zagen. Het groeide daardoor uit tot een symbool van hoop en een nieuw begin. Die betekenis wordt versterkt door het beroemde gedicht van Emma Lazarus, waarvan een deel op de sokkel staat en dat de nieuwkomers verwelkomt. Vandaag is het een van de meest bezochte monumenten ter wereld.
Het beeld bezoeken
Het Vrijheidsbeeld staat op Liberty Island en is per boot bereikbaar vanuit New York en New Jersey. Sinds 1984 staat het op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Bezoekers kunnen het eiland verkennen en, met een reservering, de sokkel en soms de kroon beklimmen; de toegang tot de kroon is beperkt en vaak ver vooruit volgeboekt. Wie meer bijzondere plekken en verhalen wil ontdekken, leest ook over de geschiedenis van het Michelinmannetje.
Afmetingen en bouwwijze
De cijfers achter het beeld maken de prestatie tastbaar. De koperen figuur zelf is ongeveer 46 meter hoog; met de sokkel en het onderliggende fort erbij reikt het monument tot ruim 90 meter boven de grond. De huid bestaat uit honderden dunne koperen platen van slechts enkele millimeters dik, die met de hand in vorm zijn gehamerd en over het ijzeren binnenskelet van Eiffel zijn bevestigd. Juist die dunne huid maakte het mogelijk het kolossale beeld relatief licht te houden en in delen naar New York te verschepen. Wie de kroon wil bereiken, beklimt een smalle wenteltrap van ruim driehonderd treden; vanuit de vensters in de kroon kijkt de bezoeker uit over de haven.
Restauratie en de vernieuwde fakkel
Ruim een eeuw weer en wind lieten sporen na. In aanloop naar het honderdjarig bestaan in 1986 werd het beeld grondig gerestaureerd. De oorspronkelijke fakkel, die door lekkage en eerdere aanpassingen was aangetast, werd vervangen door een nieuwe vlam bekleed met bladgoud, die overdag het zonlicht weerkaatst en ’s nachts wordt aangelicht. De originele fakkel is behouden gebleven en te zien in het museum op het eiland. Bij de restauratie werd ook het ijzeren skelet aangepakt, omdat het contact tussen het ijzer en het koper na decennia tot corrosie had geleid. Dankzij dat onderhoud blijft het monument, dat sinds 1984 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat, in goede staat voor de miljoenen jaarlijkse bezoekers.
