Zwarte plekken op de muur, een muffe geur en aanslag rond het raam: schimmel in huis is hardnekkig en ongezond. De oorzaak is vrijwel altijd hetzelfde — vocht — en juist daar begint de oplossing.
Waarom ontstaat schimmel?
Schimmel gedijt waar het vochtig en slecht geventileerd is. In huis komt vocht vrij bij douchen, koken, wassen en zelfs bij ademen en transpireren tijdens de slaap — samen al snel meerdere liters per dag. Kan dat vocht niet weg, dan slaat het neer op koude oppervlakken zoals buitenmuren, raamkozijnen en hoeken, en krijgt schimmel vrij spel. Ook een bouwkundig gebrek, zoals een lekkage of optrekkend vocht uit de fundering, kan de bron zijn. Milieu Centraal geeft praktisch advies over vocht en ventilatie in huis.
Ventileren is de sleutel
De belangrijkste maatregel is goede ventilatie. Zet dagelijks ramen tegen elkaar open voor een korte, krachtige luchtverversing (dwarsventilatie), en laat roosters of ventilatiekanalen open in plaats van ze dicht te plakken. Gebruik tijdens het douchen en koken de mechanische afzuiging en houd de deur van badkamer en keuken dicht, zodat vocht zich niet door het hele huis verspreidt. Droog was bij voorkeur buiten of in een goed geventileerde ruimte, want een wasrek binnen geeft veel vocht af.
Een hygrometer kost weinig en maakt het probleem zichtbaar. Streef naar een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer 40 tot 60 procent. Zit je daar structureel boven, dan is meer ventilatie of ontvochtiging nodig voordat je de schimmel zelf te lijf gaat.
Bestaande schimmel aanpakken
Kleine plekken kun je zelf verwijderen met een schimmelreiniger of een oplossing op basis van azijn of alcohol; draag daarbij handschoenen, zorg voor ventilatie en adem de sporen niet in. Verwijder poreuze, aangetaste materialen zoals kit of behang als de schimmel er dieper in zit, want daar zit het vaak niet alleen aan de oppervlakte. Bij grote of terugkerende plekken is het verstandig de onderliggende oorzaak — vaak een vocht- of bouwprobleem — te laten onderzoeken, want alleen wegpoetsen lost dat niet op.
Vocht bij de bron aanpakken
Terugkerende schimmel wijst bijna altijd op een structureel vochtprobleem. Denk aan een koudebrug (een slecht geïsoleerd deel van de muur waar condens ontstaat), optrekkend vocht, een lekkage of onvoldoende ventilatie. Isolatie van koude buitenmuren, het verhelpen van lekkages en het verbeteren van de ventilatie pakken het probleem bij de wortel aan. Bij twijfel over de oorzaak kan een bouwkundig specialist of de GGD meedenken; de GGD adviseert gemeenten en bewoners over gezondheid en binnenmilieu.
Schimmel en gezondheid
Langdurige blootstelling aan schimmel in huis kan luchtwegklachten, allergische reacties en verergering van astma veroorzaken, zeker bij gevoelige personen, kinderen en ouderen. Dat maakt het meer dan een cosmetisch probleem. Wie klachten houdt in een vochtige woning, doet er goed aan zowel de schimmel als de onderliggende vochtbron aan te pakken en bij aanhoudende gezondheidsklachten een arts te raadplegen. Zie ook ons artikel over water in de kruipruimte, een veelvoorkomende verborgen vochtbron.
Schimmel op verschillende plekken in huis
De aanpak verschilt per ruimte, omdat de vochtbron per plek anders is. In de badkamer ontstaat schimmel vooral in de voegen en de kit door de hoge luchtvochtigheid na het douchen; goede afzuiging en het droogtrekken van de wanden helpen enorm. In de slaapkamer zie je schimmel vaak achter een kast of bed tegen een koude buitenmuur: daar kan de lucht niet circuleren en slaat vocht neer. Zet meubels daarom een paar centimeter van de buitenmuur af en ventileer de kamer goed, ook ’s ochtends na het slapen. In kelders en bijkeukens speelt vaak optrekkend of doorslaand vocht uit de constructie, wat om een bouwkundige oplossing vraagt. Door per plek de juiste oorzaak te herkennen, pak je de schimmel gerichter aan dan met alleen een reiniger.
